Bảy kinh nghiệm xương máu cho người làm phim độc lập khi gửi phim đi liên hoan. Mỗi điều đã được đối chiếu với lời người chọn phim hoặc thể lệ của các liên hoan. Điều cuối cùng sẽ giúp bạn bớt mất ngủ trong những tuần ngồi chờ thư.
Điều thứ nhất: trượt nhiều là chuyện thường. Trung bình chỉ khoảng mười ba phần trăm phim được chọn, theo số liệu Short movie club mà nền tảng nộp phim Phim freeway dẫn lại. Phần phim ngắn của liên hoan Tô rôn tô năm 2024 chọn 48 trên khoảng 5300 phim, tức chưa tới 1%.
Một người chọn phim của liên hoan Sun Dance nói mỗi năm có hàng trăm phim rất hay mà họ hết chỗ để chiếu. Có điều, đừng vội đổ hết cho may rủi. Một trang chuyên về liên hoan phim kể, phim trượt nhiều lần thường vì vài lý do, trong đó có chuyện phim chưa đủ tốt, hay gặp ở những phim ít chiếu thử trước khi nộp. Trượt không phải lúc nào cũng vì phim dở, nhưng cũng đừng loại trừ khả năng đó.
Điều thứ hai: mở đầu phải cuốn. Nhiều liên hoan bắt người chọn phim xem hết phim, nhưng mở đầu chậm vẫn làm người xem mất hứng. Một người chọn phim của một liên hoan phim ngắn ở Ca na đa kể đã ngừng xem một phim 13 phút, vì tới phút thứ 2 vẫn chưa có gì xảy ra.
Trên một diễn đàn làm phim, một người kể phim sáu phút của mình trượt 49/50. Khi anh đăng phim xin góp ý, nhiều người cùng chỉ ra: 40 giây đầu chưa có chuyện gì xảy ra, tức hơn 1/10 cả phim.
Người dạy biên kịch có một nguyên tắc quen thuộc: vào cảnh muộn nhất có thể, ra khỏi cảnh sớm nhất có thể. Tức là bỏ phần dạo đầu, vào thẳng lúc chuyện đang diễn ra, và cắt khi cảnh đã nói xong, miễn người xem vẫn hiểu.
Điều thứ ba: hình đẹp không cứu được truyện yếu. Một người chọn phim của Sundance nói tiếng nói riêng có thể cuốn hơn cả kinh phí lớn đổ vào một câu chuyện rỗng. Trên diễn đàn, có người ví phim như chiếc bánh kem thật đẹp, cắt ra thì ruột là bìa các tông.
Trên diễn đàn, có người gợi ý hỏi phim ba câu: nhân vật muốn gì, cái gì cản họ, cuối phim điều gì thay đổi. Có điều, cũng đừng bỏ bê kỹ thuật. Norall Kroll, người từng chọn phim cho liên hoan, viết rằng âm thanh có thể làm nên hoặc làm hỏng cả bộ phim.
Điều thứ tư: cho người ngoài xem trước khi nộp. Một trang chuyên về liên hoan phim khuyên chiếu thử cho người xem khách quan, để biết phim đã sẵn sàng hay cần sửa thêm. Ngoài câu phim có hay không, hãy hỏi thêm câu cụ thể, như: có lúc nào bạn bị rối không. Trên diễn đàn, nhiều người còn hỏi: tới lúc nào bạn muốn tắt rồi sẵn sàng cắt. Nhiều người chọn phim nói giống nhau: phim ngắn càng dài thì càng ít suất, một phim 30 phút chiếm chỗ của hai, ba phim ngắn hơn. Số liệu thể lệ cũng cho thấy phim dưới 10 phút nộp được hơn 90% liên hoan. Dù vậy, một người chọn phim của Sundance nhắc: độ dài đúng là độ dài hợp với câu chuyện.
Điều thứ năm: chọn đúng nơi và đọc kỹ thể lệ. Người chọn phim khuyên xem chương trình các năm trước, để biết liên hoan đó thích loại phim nào. Hãy nộp cả liên hoan tầm trung và liên hoan đúng thể loại, nơi cơ hội cao hơn. Nếu bạn nhắm cả liên hoan lớn đòi chiếu lần đầu, hãy nộp nơi lớn trước rồi mới nhận lời nơi nhỏ.
Thể lệ thường tính thời lượng cả phần chữ cuối phim. Liên hoan phim ngắn Palm Springs giới hạn bốn mươi phút, dài bốn mươi phút lẻ một giây là không hợp lệ. Còn phim đã đăng lên mạng thì mỗi nơi một luật. Nhiều liên hoan phim ngắn lớn vẫn nhận, phim dài thì có nơi khắt khe hơn. Cứ đọc kỹ từng nơi.
Điều thứ sáu: tiết kiệm phí nộp. Ở nơi có nhiều hạn nộp, nộp sớm rẻ hơn. Thể lệ của Sundance ghi khác biệt duy nhất giữa các hạn nộp là phí. Còn nộp sớm có dễ được chọn hơn không thì người trong nghề chưa thống nhất. Chỉ đừng nộp sát giờ chót.
Bạn cũng có thể xin miễn phí nộp. Hãy viết thư riêng cho từng liên hoan, nói rõ vì sao phim hợp với chương trình của họ. Đừng kỳ vọng nhiều: một khảo sát cho thấy hơn nửa số liên hoan cấp dưới hai mươi suất miễn phí mỗi mùa. Nhưng như một trưởng ban chọn phim ở Mỹ nói, hỏi thì không bao giờ thiệt.
Điều thứ bảy: im lặng chưa chắc là tin xấu. Nhiều liên hoan gửi thư báo được chọn trước, chốt xong chương trình mới gửi thư từ chối. Có nơi còn giữ danh sách dự bị. Nên trước ngày liên hoan báo kết quả, chưa thấy thư chưa chắc là đã trượt.
Và nếu được chọn, hãy trả lời ngay. sundance yêu cầu gửi tài liệu thường trong một đến hai ngày làm việc, và thể lệ nhiều nơi ghi họ có quyền loại phim gửi tài liệu trễ.
Kết
Trượt là chuyện thường. Trượt mà không biết vì sao, mới là phí tiền. Nên trước lần nộp tới, hãy cho người khác xem phim của bạn
