Bắt đầu học quay phim, nên đọc sách, xem hướng dẫn hay đăng ký một lớp học? Những câu hỏi này được bàn luận khá nhiều trên các diễn đàn làm phim. Bài viết dưới đây tổng hợp các cách học được chia sẻ, cùng trải nghiệm của những người đã thử chúng.
1. Học kiến thức: bắt đầu từ đâu?
Phơi sáng, cân bằng trắng, khẩu độ, ISO và ống kính là những kiến thức cơ bản được đề xuất để bắt đầu. Sau đó là ánh sáng, bố trí diễn viên, storyboard và lấy nét. Có người đã học theo thứ tự này, nhưng cũng nhắc rằng càng tìm hiểu sẽ càng có thêm câu hỏi, khó có lúc cảm thấy mình đã biết đủ.
Sách được giới thiệu tùy theo nội dung muốn học. Cinematography: Theory and Practice để tìm hiểu kiến thức quay phim nói chung; The Five C’s of Cinematography về góc máy, bố cục và cách các shot nối với nhau; Set Lighting Technician’s Handbook thiên về thiết bị, kỹ thuật ánh sáng và công việc trên phim trường.
Một cách học khác là đọc tạp chí American Cinematographer, gặp thuật ngữ hoặc kỹ thuật chưa hiểu thì tra cứu thêm. Người chia sẻ cách này kể rằng sau một thời gian, họ đọc bài dễ hơn và ít phải dừng lại tìm giải thích.
Với video hướng dẫn, các ý kiến có phần khác nhau. Có người thấy đây là cách dễ tiếp cận để học những điều cơ bản. Người khác cho rằng nhiều video lặp lại kiến thức nhập môn, nên khi đã hiểu nền tảng, họ tìm thêm sách và các cuộc phỏng vấn người làm nghề để học sâu hơn.
2. Học quay: từ bài tập đơn giản đến tự dựng và tìm lỗi
Một cách tập được nhắc đến là chọn một khung hình trong phim rồi thử tái tạo. Bắt đầu với hình có một nhân vật, tìm vị trí máy, chọn bố cục và bố trí ánh sáng sao cho gần với ảnh tham khảo. Dùng những gì đang có; nếu không tìm được người làm mẫu thì tự đứng vào khung hình.
Bài tập này xuất hiện cả trong chia sẻ về lớp học ánh sáng lẫn cách tự học ở nhà. Nó giúp người mới có một mục tiêu cụ thể để thử, thay vì cùng lúc phải nghĩ ra và tổ chức quay cả bộ phim.
Sau những shot riêng lẻ, có thể thử quay một cảnh đối thoại giữa hai người. Quay đủ hai phía, rồi tự dựng để xem các shot có cắt qua lại hợp lý không. Tiếp đó, thêm người đứng dậy, đi lại hoặc bước qua cửa. Khi diễn viên di chuyển, bài tập sẽ khó hơn vì ánh sáng phải phù hợp ở nhiều vị trí trong cảnh.
Việc tự dựng được nhấn mạnh trong nhiều ý kiến. Xem riêng từng shot, có thể thấy hình nào cũng đẹp; đến lúc ghép lại mới biết mình đã quay đủ để dựng cảnh hay chưa.
Trong một cuộc trao đổi, người học thừa nhận có thể mình ngại dựng vì sợ bị đánh giá. Câu trả lời khá đơn giản: chưa cần đăng cho ai xem, nhưng vẫn nên dựng thử. Một người làm dựng cũng kể họ học được nhiều về quay từ những lỗi trong footage mà mình phải xử lý.
Ngoài việc tự xem lại, có thể nhờ người có kinh nghiệm xem và góp ý cho bài quay. Họ có thể chỉ ra những lỗi mà mình chưa nhận thấy.
3. Đi làm thực tế: học cách làm việc cùng ekip
Tìm cơ hội hỗ trợ các dự án là một hướng học khác được chia sẻ. Có người bắt đầu bằng việc hỏi người quen, gửi email tới đạo diễn hoặc công ty sản xuất để tìm việc phụ tá. Công việc trong đoàn giúp họ hiểu thêm những điều chưa gặp khi chỉ quay cùng bạn bè.
Ở đây, việc học không chỉ là sử dụng máy hay đặt đèn. Người muốn làm DOP còn được khuyên tìm hiểu công việc của bộ phận máy, đèn và grip, để biết ai phụ trách việc gì và trao đổi yêu cầu với đúng người.
Một ý kiến nhấn mạnh rằng muốn chỉnh hình ảnh, DOP cần nói rõ điều mình muốn cho các trưởng bộ phận thực hiện, thay vì chỉ biết tự chạy ra chỉnh thiết bị.
Khi làm việc với đạo diễn, có người chia sẻ rằng họ dùng video phân tích phim để minh họa ý tưởng, nhất là với đạo diễn ít kinh nghiệm. Có ví dụ cụ thể để cùng xem sẽ giúp hai bên dễ trao đổi về cách quay hơn.
Những trải nghiệm trong bài không giống nhau, và không có cách học nào được tất cả cùng chọn. Anh em đã thử cách nào và thấy nó giúp mình tiến bộ rõ nhất?
