Tháng 2 năm 2025, đạo diễn Brady Corbet — người vừa thực hiện bộ phim The Brutalist (ngân sách 10 triệu đô đạt giải Quả cầu vàng 2025) — xuất hiện trên một chương trình và tiết lộ một sự thật khiến nhiều người sốc: anh ta kiếm được 0 đồng từ bộ phim đó. Không phải ít, mà là con số không tròn trĩnh. The Brutalist từng là một hiện tượng — được chiếu IMAX trên toàn nước Mỹ, gây sốt khắp mùa giải thưởng. Vậy mà người làm ra nó không nhận được đồng nào.
Corbet kể thêm rằng anh đã nói chuyện với nhiều đạo diễn khác — những người từng được đề cử giải Oscar — và họ cũng không trả nổi tiền thuê nhà. Câu chuyện của Corbet không phải ngoại lệ. Nó là thực tế chung của hầu hết những người làm phim độc lập.
Từ những chia sẻ trên các diễn đàn làm phim quốc tế, mình tổng hợp lại câu chuyện của 5 người đạo diễn phim độc lập và hành trình của họ ntn nhé.
1. Sophy Romvari — Blue Heron (2025)
Sophy Romvari là một người làm phim người Canada. Cô chưa bao giờ có thu nhập ổn định từ việc làm phim. Để sống, cô phải sống nhờ các khoản tài trợ từ chính phủ Canada, làm tự do edit video, thiết kế poster, và làm việc trong rạp chiếu phim. Khi bộ phim đầu tay Blue Heron ra mắt, cô dành gần một năm trời để đi quảng bá — tham dự liên hoan, trả lời phỏng vấn, gặp gỡ báo chí — mà tất cả đều không công. Cô vừa mừng vì phim được đón nhận, vừa kiệt quệ vì không có đồng nào.
Blue Heron đạt 98% trên Rotten Tomatoes và 94/100 trên Metacritic (mức “universal acclaim” — được giới phê bình ca ngợi đồng thuận). Bộ phim giành Swatch First Feature Award tại Locarno Film Festival (kèm giải thưởng 15,000 CHF). Tạp chí Hollywood Reporter gọi đây là “bộ phim được ca ngợi nhiều nhất của năm 2026 tính đến thời điểm này.” Janus Films — một trong những hãng phát hành phim nghệ thuật danh tiếng nhất nước Mỹ — đã mua bản quyền phát hành. Phim thu về hơn 720,000 USD tại phòng vé.
Đặc biệt, bộ sưu tập phim ngắn của Romvari (gồm Still Processing) đã được The Criterion Collection phát hành trên nền tảng phát trực tuyến của họ. Đây là một vinh dự hiếm có trong giới làm phim độc lập.
2. Joel Potrykus — Vulcanizadora (2024)
Joel Potrykus từng giành giải Đạo diễn mới xuất sắc nhất tại Locarno năm 2012 với bộ phim Ape. Nhưng sau đó, anh vẫn phải vật lộn suốt 8 năm. Anh làm tự do, quay concert, chạy ánh sáng cho các sự kiện. Để có thu nhập ổn định, anh nhận công việc giảng dạy tại một trường đại học ở Michigan. Khi làm phim, anh làm việc 80 tiếng một tuần — vừa dạy học, vừa sản xuất. Năm bộ phim của anh đều được thực hiện với ngân sách cực thấp, đồng nghĩa với việc các thành viên trong đoàn làm phim không được trả theo mặt bằng chung.
Năm 2024, bộ phim thứ năm của Potrykus — Vulcanizadora — ra mắt tại Tribeca Film Festival và giành Special Jury Prize cho diễn viên Joshua Burge. Phim đạt 98% trên Rotten Tomatoes và 82/100 trên Metacritic. Hãng Oscilloscope Laboratories (của Adam Yauch, thành viên nhóm Beastie Boys) mua bản quyền phát hành. Ngày nay, Potrykus là Phó giáo sư ngành làm phim tại Grand Valley State University — một công việc cho phép anh vừa giảng dạy vừa tiếp tục làm phim. Anh được giới phê bình gọi là “ông hoàng của dòng phim ngầm” (The New King of Underground Cinema).
3. Daniel Lombroso — White Noise (2025)
Daniel Lombroso từng làm phim tài liệu cho hai tạp chí lớn của Mỹ là The Atlantic và The New Yorker suốt 8-9 năm. Đây là công việc ổn định — có lương, có bảo hiểm. Nhưng năm 2025, anh quyết định từ bỏ để thành lập công ty riêng (Outerboro Films). Khi ấy, anh mới thực sự đối mặt với sự khốc liệt của thị trường tự do. Một lần, anh nhận được phí đạo diễn 15,000 USD cho một quảng cáo. Nhưng anh phải dùng toàn bộ số tiền đó để trả cho bản quyền âm nhạc — chỉ để kịp hạn chót gửi phim đi dự LHP quan trọng. Anh nói: “Thật hiếm để sống sót chỉ với tư cách một đạo diễn, trừ khi bạn được các nền tảng lớn như Netflix đặt hàng.”
Hiện tại: Lombroso nổi tiếng với phong cách thâm nhập (embedding) vào các nhóm cực đoan để ghi lại cách họ ảnh hưởng tới chính trị Mỹ. Bộ phim White Noise (94 phút) của anh tập trung vào ba nhân vật cực hữu — trong đó có Richard B. Spencer — và được The Atlantic sản xuất. Anh cũng thực hiện American Scar, Nina & Irena, và Manhood. Cả bốn phim đều nhận được nhiều lời khen từ giới phê bình.
4. Dustin Guy Defa — The Adults (2023)
Dustin Guy Defa là một trong những trường hợp đau đớn nhất. Anh từng làm phim với Michael Cera (The Adults, 2023) và Sophia Lillis, được mời tham dự Liên hoan phim Berlin (Berlinale) — một trong những liên hoan danh giá nhất thế giới. Phim đạt 72% trên Rotten Tomatoes và được giới phê bình đánh giá là “một bộ phim nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về tình anh em.” Vậy mà Defa vẫn không thể kiếm sống bền vững từ nghề. Trong bài phỏng vấn, anh kể rằng lần đầu tiên anh thực sự muốn bỏ cuộc là trong đại dịch COVID-2020. Anh đã khóc rất nhiều và cảm thấy mọi thứ thực sự kết thúc.
Hiện tại: Defa vẫn là một cái tên được giới phê bình yêu thích. Anh từng viết kịch bản cho The Mountain (với Jeff Goldblum do Rick Alverson đạo diễn). Nhưng sau The Adults (2023), anh không có dự án mới nào được công bố. Điều này nói lên một thực tế đau đớn: ngay cả khi bạn có diễn viên tên tuổi trong phim, được mời đi liên hoan quốc tế, được báo chí khen ngợi — bạn vẫn có thể không kiếm đủ tiền để làm bộ phim tiếp theo.
5. Penny Lane — Hail Satan? (2019), Listening to Kenny G (2021)
Đã từng: Penny Lane từng làm giáo sư đại học — một vị trí tenured (biên chế vĩnh viễn) cực kỳ ổn định trong giới học thuật Mỹ. Năm 2019, cô từ bỏ tất cả để trở thành người làm phim tài liệu toàn thời gian. Kết quả: thu nhập giảm mạnh. Bộ phim đầu tay của cô — The Abortion Diaries (2005) — là một bộ phim tài liệu 30 phút về 12 phụ nữ kể về trải nghiệm phá thai của họ. Nó được làm với ngân sách chỉ 3,000 USD.
Hiện tại: Penny Lane là một trong những nhà làm phim tài liệu thành công nhất của thế hệ mình. Các tác phẩm của cô:
– Nuts! (2016) — giành Special Jury Award tại Sundance Film Festival.
– Hail Satan? (2019) — được Magnolia Pictures phát hành rộng rãi.
– Listening to Kenny G (2021) — được HBO phát sóng, được New York Times chọn là “Critic’s Pick.”
– Our Nixon (2013) — giành giải Phim tài liệu xuất sắc tại Seattle International Film Festival.
Cô hiện là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh (AMPAS) — tổ chức trao giải Oscar. Cô đã có buổi triển lãm hồi tưởng mang tên “Penny Lane Is Her Real Name” tại Museum of the Moving Image ở New York. Tạp chí The Verge từng đặt câu hỏi: “Ai là nhà làm phim tài liệu vĩ đại nhất của thế hệ này?” — Câu trả lời là Penny Lane.
Bài học rút ra
Sau 5 câu chuyện trên, có thể thấy một số điều:
Thứ nhất, không ai trong số 5 người này sống được chỉ bằng tiền làm phim. Họ đều có công việc khác — đi dạy, làm tự do, nhận tài trợ từ chính phủ, hoặc làm báo. Làm phim độc lập là một cuộc chơi của đam mê, không phải tiền bạc.
Thứ hai, thành công về mặt phê bình không đồng nghĩa với thành công tài chính. Michael Cera đóng phim của Defa — vẫn không đủ. Brady Corbet có phim IMAX toàn quốc — vẫn 0 đồng. Blue Heron đạt 98% RT — Romvari vẫn phải sống nhờ tài trợ chính phủ.
Thứ ba, có những con đường dẫn ra khỏi vũng lầy. Joel Potrykus tìm thấy sự ổn định nhờ con đường giảng dạy đại học. Penny Lane vào được Viện Hàn lâm. Sophy Romvari được Criterion Collection vinh danh. Họ thành công — nhưng không phải theo cách kiếm nhiều tiền. Họ thành công vì có thể tiếp tục làm phim.
Thứ tư, và cũng là điều đáng buồn nhất: không phải ai cũng tìm được lối ra. Dustin Guy Defa vẫn chưa có dự án mới. Câu chuyện của anh là lời nhắc rằng tài năng không đảm bảo sự sống còn.
Bài viết được tổng hợp bởi Hanoilens
