The Invention Of Hugo Cabret
Trên các diễn đàn làm phim, có một câu hỏi thỉnh thoảng lại xuất hiện:
Bao giờ thì anh em cảm thấy mình thật sự hiểu nghề?
Người mới thường chờ một cột mốc: vài năm trong nghề, vài chục dự án, hay một ngày nào đó tự nhiên “mọi thứ sáng ra”.
Nhưng câu trả lời của những người làm lâu năm lại khá giống nhau:
Không có khoảnh khắc đó.
“Ngộ ra nghề” có vẻ không phải một lần bừng sáng. Nó là một chuỗi những thay đổi nhỏ trong cách mình nhìn công việc.
1. Bạn bắt đầu biết mình sai ở đâu
Một filmmaker kể rằng những dự án đầu tiên khiến anh tưởng mình đã khá giỏi. Rồi đến dự án thứ sáu, anh ghét chính sản phẩm của mình.
Một người khác nói: càng làm lâu, anh càng nhận ra mình khá hơn, nhưng đồng thời cũng nhìn thấy nhiều thứ mình chưa biết.
Có lẽ khác biệt lớn nhất giữa người mới và người có kinh nghiệm không phải là người có kinh nghiệm không mắc lỗi.
Mà là họ bắt đầu gọi tên được cái sai.
Ngày trước, xem một cảnh quay chỉ thấy “có gì đó không ổn”. Sau này, có thể chỉ ra được vấn đề nằm ở đâu: lựa chọn ống kính, bố cục, blocking, diễn xuất hay nhịp dựng.
Có khi nhìn ra lỗi từ rất sớm nhưng tay nghề chưa đủ để sửa. Cũng vẫn là một bước tiến.
Biết mình đang sửa cái gì đã khác rất nhiều so với sửa mò.
2. Bạn nhận ra mình không thể làm phim một mình
Một người làm khoảng một nghìn dự án kể rằng một trong những cú “ngộ ra” lớn nhất của anh không liên quan đến kỹ năng cá nhân.
Anh nhận ra một bộ phim chỉ thực sự tốt khi những người xung quanh cũng giỏi và cùng nhìn về một hướng.
Tay nghề của riêng mình không đủ.
Làm phim, cuối cùng, vẫn là một công việc của con người.
3. Có những thứ càng ít càng tốt
Một lời khuyên về quay phim được nhắc lại nhiều lần:
Chuyển động máy là một lựa chọn, không phải nghĩa vụ.
Người mới dễ lia, zoom, đẩy máy liên tục vì nghĩ máy động thì hình ảnh sẽ “chuyên nghiệp” hơn.
Nhưng một cú máy tĩnh, đặt đúng chỗ, đôi khi có sức nặng hơn rất nhiều một chuyển động không có lý do.
Một filmmaker nhìn lại những thước b-roll ngày đầu của mình và phát hiện: máy gần như lúc nào cũng chuyển động. Và càng nhiều chuyển động, đôi khi càng khó dựng.
Một người khác nhớ mãi một lời khuyên:
Đã quay cận thì đừng ngại cận hẳn. Đã quay rộng thì đừng ngại rộng hẳn.
Bấy lâu anh cứ chọn những khung hình ở giữa cho an toàn. Kết quả là hình nào cũng “đúng”, nhưng chẳng có cá tính.
4. Đừng bỏ dở quá nhiều thứ
Trong giới viết, một lời khuyên xuất hiện khá nhiều:
Hãy hoàn thành dự án, kể cả khi bạn nghĩ nó tệ.
Không phải vì dự án nào cũng đáng cứu.
Mà vì chỉ khi đi hết một vòng — viết, nhận ra lỗi, sửa và hoàn thiện — bạn mới thực sự học được điều gì đó từ nó.
Ba kịch bản đầu có thể dở. Đến kịch bản thứ tư mới bắt đầu hiểu ra một vài quy luật. Người khác đến kịch bản thứ năm mới cảm thấy mình “vào được cửa”.
Không có con số thần kỳ.
Nhưng có một pattern khá rõ: làm đủ nhiều và đi đủ sâu vào từng dự án sẽ thay đổi cách bạn nhìn nghề.
5. Đôi khi một người khác khiến bạn nhìn nghề khác đi
Có một lời khuyên rất đáng nhớ:
Đừng làm việc với người luôn cảm thấy họ đang giúp bạn.
Không phải vì người khác không nên giúp nhau.
Mà vì khi một bên luôn cảm thấy mình đang ban ơn, quan hệ rất dễ lệch đi. Người còn lại bắt đầu ngại đòi hỏi, ngại góp ý, ngại nói thật vì sợ mang tiếng vô ơn.
Một mối quan hệ nghề nghiệp tốt không nhất thiết phải hoàn toàn ngang bằng về tiền bạc hay vị trí.
Nhưng nó cần có sự tôn trọng lẫn nhau.
6. Voice không phải thứ bạn đào lên rồi tìm thấy
Một câu hỏi khác thường xuất hiện trong giới viết:
Làm sao để tìm được voice của mình?
Một số người làm lâu năm lại trả lời khá ngược:
Đừng cố tìm nó.
Một biên kịch kể rằng anh chưa bao giờ chủ động đi tìm một “voice riêng”. Anh chỉ cố làm cho tác phẩm truyền tải đúng không khí và ý tưởng mà mình muốn.
Rồi sau nhiều tác phẩm, anh nhận ra cách mình nhìn thế giới đã tự nhiên tạo thành một cách kể riêng.
Có người xây dựng voice rất có chủ ý. Có người để nó hình thành dần.
Cả hai đều có thể đúng.
Giai đoạn đầu chịu ảnh hưởng từ những người mình ngưỡng mộ cũng không có gì đáng ngại. Quan trọng là dần dần nhận ra đâu là lựa chọn của người khác, và đâu là lựa chọn của mình.
⸻
Có lẽ “ngộ ra nghề” không phải là ngày bạn đột nhiên cảm thấy:
“À, cuối cùng mình hiểu rồi.”
Mà là một ngày bạn nhận ra mình đã bắt đầu nhìn công việc khác trước.
Bạn không chỉ thấy một cảnh “hay” hay “dở”.
Bạn biết vì sao nó hay, vì sao nó dở, và mình có thể làm gì khác đi.
Rồi vài tháng sau, bạn lại nhận ra mình vẫn còn rất nhiều thứ chưa hiểu.
Và có lẽ đó mới là dấu hiệu bình thường nhất của việc đang tiến bộ.
Bài viết được tổng hợp bởi Hanoilens
