Cách một người quay lâu năm đo sáng trên hiện trường

Cách một người quay lâu năm đo sáng trên hiện trường

(kèm mẹo bonus từ cộng đồng)

Trên diễn đàn quay phim, có một người quay phim tài liệu và du ký lâu năm, chuyên dùng dòng máy Blackmagic, được hỏi rất nhiều về cách đo sáng. Anh chia sẻ quy trình đầy đủ của mình, từ lúc cầm máy đến lúc dựng màu. Bài này lấy quy trình đó làm phần chính, rồi thêm một vài mẹo bonus rút ra từ các cuộc thảo luận khác trên diễn đàn.

Nhớ nhanh bốn thứ quyết định độ sáng của hình: khẩu độ (độ mở ống kính), tốc độ màn trập (quay video thường để gấp đôi số khung hình, ví dụ 1/50 khi quay 24 hoặc 25 khung/giây), ISO (càng cao càng nhiều hạt nhiễu) và kính lọc ND (chặn bớt ánh sáng để mở khẩu to xóa phông ngoài trời). Bốn cái đó là đủ phần lý thuyết, giờ vào quy trình chính.

PHẦN CHÍNH: QUY TRÌNH CỦA NGƯỜI QUAY LÂU NĂM

1. Nền tảng là mốc ISO gốc. Anh luôn quay ở mốc ISO “gốc” (native) của máy, thường là 400 hoặc 800 tùy dòng, và rất hiếm khi tăng ISO, kể cả cảnh đêm. Muốn sáng hơn thì mở khẩu, thêm đèn, hoặc dùng ND trước – ISO là lựa chọn cuối cùng.

2. Công cụ chính là false color. Anh dùng false color nhiều nhất vì nhìn một cái là biết cả khung hình đang ở đâu. Mỗi hệ máy một kiểu hiển thị, nhưng nguyên tắc giống nhau: màu xanh lá là vùng an toàn, đỏ và vàng là vùng đang cháy, xanh dương và hồng sen là vùng đang tối quá.

Cách dùng cụ thể: đưa phần quan trọng nhất của khung hình – người, tòa nhà, bông hoa, thậm chí cả bầu trời tuyết – vào vùng xanh lá. Làm được điều này là xong phần lớn bài toán. Histogram dùng để kiểm tra tổng thể: giữ hình ở giữa, thiên nhẹ về phía trái. Quay cảnh sáng thì bắt đầu từ phía phải của histogram rồi hạ khẩu hoặc gắn ND cho đến khi hết đỏ vàng; quay cảnh tối thì hình nằm phía trái, nâng nhẹ cho hết xanh dương. Zebras anh set khoảng 90 phần trăm, thường dùng để kiểm tra bầu trời có cháy không khi quay ngoài trời.

3. Khi phải chọn, ưu tiên highlight. Có những cảnh chắc chắn vượt khoảng sáng tối máy giữ được: phòng tối trước cửa sổ sáng, trưa nắng trên đường. Lúc đó phải quyết giữ chỗ nào quan trọng hơn. Anh luôn ưu tiên cứu vùng sáng hơn vùng tối. Trong nhà thì bù đèn hoặc dùng phụ kiện chan đèn; ngoài trời thì đổi góc hoặc dời chủ thể.

Đừng sợ vùng tối đen: “tôi không cố cứu vùng tối, vì tôi muốn chúng đen đi”. Cửa sổ cháy trắng trong phim cũng là chuyện bình thường, ngoài đời nó vốn vậy. Máy có 16 stop dynamic range cũng không có nghĩa mỗi shot phải dùng hết.

4. Về sau, dựng màu: anh chỉ làm hai việc chính là giảm nhiễu và chỉnh contrast. Giảm nhiễu cho cảnh thiếu sáng (thường 5 frames, mức luma 5-8, footage nhiều nhiễu thì 10-15). Contrast chỉnh bằng đường cong (curve), hoặc đẩy thành hình bóng tối (silhouette) khi muốn. Anh luôn thích ảnh hơi under hơn over.

BONUS: MẸO THÊM TỪ CỘNG ĐỒNG

1. Thẻ xám 18% là “mốc chuẩn” cầm tay: đặt trước chủ thể, meter vào nó để lấy mốc đo sáng, rồi cất đi. Thẻ xám cũng dùng để chỉnh cân bằng trắng trước khi quay phỏng vấn. Không có thẻ thì meter vào cỏ xanh không bóng – cũng gần bằng xám chuẩn.

2. Cái bẫy tuyết và đồ trắng: máy đo sáng luôn nghĩ mọi thứ nó nhìn thấy là “xám chuẩn” (mức xám 18%), nên meter vào tuyết trắng máy sẽ làm tuyết thành xám và ảnh tối đi. Quay tuyết, cát trắng hay đồ trắng: đo xong mở sáng thêm khoảng 1,5 tới 2 nấc.

3. Phỏng vấn với khách mặc áo trắng: áo trắng là điểm sáng nhất trong khung. Chỉnh sao cho áo chưa cháy (zebra không sọc trên áo), mặt người nằm ở mốc da của log mình đang dùng.

4. Máy có hai mốc ISO gốc (Sony 640/12800, Blackmagic 400/3200): khi trời tối nhảy thẳng tới mốc cao thứ hai thay vì tăng lẻ từng nấc. Giữ highlight trong tầm kiểm soát và expose hơi dư một chút để vùng tối không rơi vào vùng nhiễu.

5. Chọn khẩu độ theo ý đồ, không theo độ sáng: muốn xóa phông hay nét sâu thì chọn khẩu trước, rồi dùng đèn và ND bù cho đủ sáng. Đừng đóng khẩu chỉ vì trời sáng.

6. Quay log không có màn hình ngoài: gắn một LUT tạm giảm 2 nấc để xem, expose vừa mắt trên LUT đó – footage thực tế thừa sáng 2 nấc nên vùng tối sạch hơn khi kéo về sau. Mẹo được nhiều người dùng hằng ngày, nhưng nhớ là mẹo chứ không phải luật.

7. Da sẫm không ép lên mốc 70: để thấp hơn da trắng một chút (có người gợi ý khoảng 60), ép lên 70 thường làm tông da ngả vàng và nền cháy theo.

KẾT LẠI: NHỚ BA CHUYỆN

Một: biết máy mình đang quay chế độ gì và mốc da của chế độ đó. Hai: chọn một công cụ đọc (false color, histogram, zebra hoặc waveform) và dùng quen nó. Ba: con số chỉ là gợi ý – nhìn màn hình và để ý đồ của cảnh quyết định. Nắm gốc rồi, đến lúc được phép “nới luật” mới có nghĩa.

Con số chỉ là điểm xuất phát. Hướng đi cuối cùng đến từ cảnh bạn đang quay, dù đó là một MV, video du lịch hay clip cưới cho khách hàng.

Bài viết được tổng hợp và phân tích bởi Hanoilens